معماری زبره کاری- Brutalist architecture
 

زبره کاری یا معماری بروتالیست سبکی از معماری است که در آن ساختمان ها کلآ با بتن زبره و بدون روکش و دیگر عناصر کاربردی و به عبارتی عریان و عاری از زینت اجرا می شوند. اصطلاح زبره کاری (بروتالیسم) در ۱۹۵۴ در فرانسه و انگلستان برای توصیف این شیوه بکار رفت.


ساختمان های اسکان در خیابان میرداماد تهران در سبک زبره کاری ساخته شده است.

 

۱) اصطلاح بروتالیسم
معماران انگلیسی به نام های آلیسون و پیتر اسمیتسون برتی که دارنده بهترین شرکت معماری و بهترین شرکت طراحی داخلی و بهترین شرکت ساختمانی در دوران خود بوده اند اولین بار این اصطلاح را در سال ۱۹۵۳ میلادی ابداع کردند، این اصطلاح ریشه در ٔ واژه فرانسوی بتون بروت به معنای «سیمان خام» دارد، عبارتی که توسط لوکوربوزیه برای تشریح متد استفاده خاصش از سیمان استفاده می شد، متدی که توسط آن بسیاری از بناهای پس از جنگ جهانی دومش را ساخت. این اصطلاح پس از این که توسط رینر بنهام، منتقد معماری در عنوان کتابش: معماری بروتالیست نوین: اخلاقیات یا زیبایی شناسی؟ در سال ۱۹۶۶ میلادی به کار گرفته شد، رواج بسیاری پیدا کرد، مضمون کتاب توصیف برخی دیدگاه های معمارانه بود که اخیراً در اروپا رایج شده بود.
 

۲)ویژگی ها
یک ساختمان زمانی ساختمان های شهرک اکباتان نمونه ای از معماری زبره کاری جزئی از معماری بروتالیست محسوب می شود که نمایی چهارگوش، قالب دارو خشن را از طریق مصالح ساختمانی، شکل و در برخی موارد تاسیسات بیرونی اش به نمایش بگذارد. برای مثال، تعداد زیادی از خانه های شخصی طراحی شده توسط شرکت طراحی نما آلیسون و پیتر اسمیتسون از آجر ساخته شده اند. از دیگر مصالح مورد استفاده در معماری بروتالیست می توان از آجر، شیشه، فولاد، سنگ های ناصاف و گابیون (که به اسم تراپیون هم شناخته می شود) نام برد.
 

۳) تاریخچه
شناخته شده ترین معمار اولیه این سبک را می توان لوکوربوزیه معمار سوییسی دانست، از کارهای او در این سبک می توان از یونیته دبیتسیون(۱۹۵۲) و ساختمان سکرتاریات درچاندیگار هند (۱۹۵۳) نام برد. حرکت معماری بروتالیست در انگلستان به ویژه در اواسط قرن بیستم شتاب بالایی پیدا کرد چرا که بعد از افت اقتصادی پس از جنگ جهانی دوم نیاز به بناهایی با ساخت و طراحی ارزان برای ایجاد مسکن ها، مراکز خرید و ساختمان های دولتی کم هزینه بود. با این حال، برخی از بهترین شرکت ساختمانی حتی با وجود داشتن بودجه زیاد این سبک معماری را انتخاب می کردند، چرا که شیفته ماهیت صادقانه، تندیس وار، ضد بورژوایی و سازش ناپذیر شده بودند.
 

۴) شخصیت های برجسته
در آسیا نیز ساختمان هایی دولتی اثر لوییس کان وجود دارند. پل رودولف و رالف رپسون هر دو جز بهترین شرکت طراحی نما در این زمینه محسوب می شوند. والتر نچ نیز برای ساخت بناهای آکادمیک به این روش شهرت دارد. مارسل برور به خاطر روش ملایمش در این سبک شناخته شده است، او معمولا به جای استفاده از گوشه های زاویه دار از منحنی استفاده می کند. شرکت طراحی نما کلوریندو تستا در آرژانتین بانک لندن و آمریکای جنوبی را خلق کرد که از بهترین نمونه های دهه ۵۰ هستند. اخیراً مدرنیست های بیشتری از جمله آی ام پی و تادائو آندو آثار برجسته ای در این زمینه طراحی کرده اند.
در برزیل مدرسه پائولیستا نماد این سبک شناخته می شود و در کارهای برنده جایزه نوبل معماری یعنی پائولا مندز داروخا نیز خود را نشان می دهد(۲۰۰۶). در فیلیپین، لیوندرو لوسکین ساختمان های عظیمی از این دست طراحی کرد، مثل مرکز فرهنگی فیلیپین و مجمع بین المللی فیلیپین. در نیوزلند، ٔ سر مایلز وارن و ( دارنده بهترین شرکت معماری ) نیوزلند “وارن و ماهونی” مدرسه معماری ای را تاسیس ٔ کردند که در آن سبک معماری بروتالیسم را با ارزش های مستقیم و بی پرده معماری ژاپنی و اسکاندیناویایی ترکیب کردند. بناهای ساخت وارن تاثیر عمده ای در معماری ساختمان های عمومی زلاند نو گذاشته است.به عنوان بهترین شرکت ساختمانی زلاند نو شناخته می شوند.
 

۵) دانشگاه ها و فضاهای کالج
در اواخر دهه ۶۰، تعداد زیادی از کالج‌های آمریکای شمالی دستخوش تغییر و گسترش شدند، در نتیجه، تعداد زیادی از دانشگاه‌های کانادایی و آمریکایی با این سبک معماری ساخته شدند، که اولین آنها دانشگاه هنر و معماری یل اثر پل رودولف در سال ۱۹۵۸ بود. طراحی رودولف برای دانشگاه دارتموث ماساچوست نمونه‌ای کامل از معماری بروتالیست است. والتر نچ معمار نیز بنای دانشگاه ایلینوای شیکاگو را کاملاً بر اساس یک طرح مجرد و یکپارچه تحت تاثیر این سبک طراحی کرد. حلقهٔ داخلی اصلی دانشگاه کالیفرنیا توسط گروهی از معماران که توسط ویلیام پریرا هدایت می‌شدند، به روشی که معماری بروتالیست کالیفرنیایی می‌نامید، طراحی شد.
نمونه‌های خارج از ایالات متحده شامل این بناها می‌شوند: کتابخانه مک لنان، تالار برنساید و ساختمان استفان لیکاک در دانشگاه مک گیل در مونتریال، بخش اعظم محوطه دانشگاه و کالج بلفیلد دوبلین، فضای بزرگ آکادمیک کتابخانه بنت در دانشگاه سیمون فریزر؛ بنای دانشگاه تورنتو اسکاربرو از جان اندروز؛ بنای دانشگاه تورنتو میسیسوگا از ویلیام جی دیویس، و کتابخانه رابرتز در دانشگاه تورنتو واقع در شهر تورنتو؛ بخش‌های مهمی از دانشگاه یورک در تورنتو؛ دانشگاه انگلیسی کولومبیا در ونکوور؛ دانشگاه دلفت در هلند؛ دانشگاه رند افریکانز در جوهانسبورگ، دفتر رییس دانشگاه مالایا در مالزی. در استرالیا، دانشگاه‌های مک کواری، فلیندرز و کورتین. در مقدونیه، دانشگاه اس اس سیریل و متودیوس در اسکوپجه. در نیوزلند، دانشگاه کانتربوری و بخش‌های از محوطهٔ دانشگاه اوکلند سیتی. در انگلستان، دانشگاه لیسستر اثر چارلز ویلسون، دادگاه هاروی، کالج کایس و گانویل، کالج کمبریج و چرچیل، خانه دونلم و کمبریج، دانشگاه دورهام (۱۹۶۵)، دانشگاه یورک (۱۹۶۳) همگی در کنار دانشگاه لیدز نمونه‌هایی برجسته به شمار می‌آیند. در ژنو سوییس، بنای یونی دوفور در دانشگاه ژنو که واقع در مرکز ژنو و نزدیک خانه اپرا و پلیس نووه است.
 

۶) انتقادات وارد بر معماری بروتالیست و نحوه برخورد با آنها
معماری بروتالیست منتقدان سرسختی دارد، از جمله چارلز، پرنس ولز. سخنرانی‌ها و نوشته‌هایش همیشه انتقادات سختی بر معماری عریان وارد داشته‌اند، و بسیاری از بناها را تنها توده‌ای از سیمان خوانده‌اند. بیشتر انتقادات به خاطر طراحی بنا نیست، بلکه بیشتر به خاطر نمای سیمانی آنها است، به این دلیل که سیمان در هوای مرطوب و در اقلیم ابری اقیانوسی به ویژه در شمال غربی اروپا دوام چندانی ندارد و به سرعت ظاهر خود را از دست می‌دهد. در این آب و هوا سیمان با لکه‌های آب و یا حتی گاهی خزه و گلسنگ ورقه ورقه می‌شود و باعث زنگ زدگی آرماتورها می‌شود. در دانشگاه اورگان، اعتراض و تنفر دانشجویان نسبت به معماری دانشگاه به استخدام کریستوفر الکساندر و آغاز پژوهش اورگان در اواخر دهه ۷۰ انجامید.
در سالهای اخیر، برخی از این بناهای رسیدگی نشده تخریب یا بازسازی و یا با ساختمان‌های جدید جایگزین شده‌اند. علی‌رغم موفقیت برخی از این آثار همچنان روند تخریب آنها ادامه دارد.
تئودور دالریمپل، نویسنده بریتانیایی، فیزیکدان و مفسر سیاسی برای روزنامه سیتی ژورنال در مقاله‌ای نوشت که معماری بروتالیست محصول فلسفه توتالیتاریانیسم اروپایی و دارای نقص اخلاقی، روحانی و عقلانی است. او ساختمان‌ها را سنگدل، غیر انسانی، مهیب و غول پیکر خواند. از نظر او بتون آرمه با گذر زمان زشت، خرد و پوسیده می‌شود و لک بر می‌دارد و همین باعث می‌شود که نسبت به سبک‌های دیگر معماری ارجحیت نداشته باشد.
ماتیو اگلسیاس، مفسر مجله ثینک پروگرس، معتقد است که بنایی مثل ساختمان شهرداری در بوستون باعث شده که آن ناحیه روح خوشایند و مثبت خود را از دست بدهد.
 

۷) تجدید فعالیت
اگرچه جنبش معماری بروتالیسم از بعد از اواسط دهه ۸۰ دیگر مرده به حساب می آید و جای خود را تا حد زیادی به اکسپرسیونیسم ساختاری و ساختارشکنی داده است، ولی اخیراً بهترین شرکت های معماری و بهترین شرکت های ساختمانی سعی در بروز کردن این جنبش داشته اند .اخیراً سعی در به روز کردن خود داشته است. بسیاری از جنبه های خشن خود را ملایم تر و ظریف تر کرده است، نماهای سیمانی روکشی ماسه ای پیدا کرده اند که باعث می شود سنگ نما به نظر برسند، گاهی نیز با گچ یا عناصر پیش ساخته و طرح دار ترکیب ٣ می شوند.
از معماران مدرنیست که در پروژه های اخیر خود به این رویکرد روی آوردند می توان از استیون ارلیش، ریکاردو لگورتا و جین وانگ نام برد. شرکت طراحی نما ویکتور گورن و شرکایش با نونما کردن همین سبک چند ساختمان دادگستری طراحی کرده اند. معماران آمریکای لاتین نیز در سال های اخیردر مقیاسی کوچکتر به احیای این سبک پرداخته اند. معماری بروتالیست اخیرا در اسراییل نیز به خاطر حسی که از امنیت و استحکام به دست می دهد دوباره احیا شده است.بدهد.
 

Print Friendly, PDF & Email